1. ĐỊNH NGHĨA
Là bệnh có thể cấp hoặc mãn tính tại niêm mạc đường tiêu hóa do mất cân bằng bảo vệ, do vi khuẩn, tác dụng phụ của thuốc( Piroxicam, Aspirin...) , ăn uống, stress, trào ngược mạn tính các chất bài tiết của tụy, mật, acid mật hoặc do hội chứng Zollinger-Ellison.
2. NGUYÊN NHÂN
Nhiễm khuẩn Helicobacter Pylori là nguyên nhân quan trọng của loét dạ dày- tá tràng ở bệnh trẻ em , đặc biệt ở bệnh tái phát.
Bệnh thường xảy ra ở các nước đang phát triển và có mối liên quan với tình trạng kinh tế xã hội thấp, nguồn nước bị ô nhiễm, văn hóa thấp, tập quán nhai cơm, ăn cơm sớm( trước 2 tuổi), mớm cơm cho trẻ đều dẫn đến lây truyền giữa các thành viên trong gia đình.
Theo HondaM, ở Hàn Quốc thì tỉ lệ nhiễm H. Pylori ở trẻ em có mối tương quan nghịch với tình trạng kinh tế xã hội, mặc dầu ở người lớn tỷ lệ nhiễm H.pylori cao và không bị ảnh hưởng bởi tình trạng kinh tế xã hội. Do đó người ta nhận thấy rằng nhiễm H.pylori chủ yếu mắc trong thời kì thơ ấu, và các nghiên cứu đều cho rằng nhiễm H.pylori giống như hầu hết các nhiễm khuẩn đường ruột khác xảy ra chủ yếu trong thời kỳ trẻ.
Trẻ em suy dinh dưỡng. Theo Honda M thì bệnh nhi có số cân nặng/ tuổi nhỏ hơn 75 % thì bị loét nhiều hơn trẻ có chỉ số cân nặng / tuổi lớn hơn 75%.
Một nghiên cứu ở Nicaragoa cho thấy trẻ được ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, beta- caroten, vitaminC thì có tỷ lệ nhiễm H.pylori thấp hơn. Một nghiên cứu khác cũng cho thấy vài trò của sữa mẹ có tác dụng phòng ngừa được nhiễm H.pylori vì sữa mẹ có thế ức chế H.pylori.
TRIỆU CHỨNG:
Mặc dù loét dạ dày tá tràng hiếm khi xảy ra ở trẻ nhỏ , nếu con bạn có bất kì triệu chứng nào sau đây, bạn nên đưa bé tới cơ sở uy tín để được thăm khám và chẩn đoán kịp thời.
- Đau rát bụng ở giữa xương ức và rốn.
- Buồn nôn và nôn
- Đau ngực
- Sút cân
- Thường xuyên ợ nóng và nấc cụt
- Chán ăn
- Khó nuốt
- Nôn ra máu hoặc đi ngoài ra máu, có thể có màu đỏ tối hoặc đen
- Những triệu chứng và dấu hiệu này phổ biến ở trẻ bị bệnh và không nhất thiết phải là loét dạ dày tá tràng, tuy nhiên, chúng cũng đều là những bệnh cần thiết phải chẩn đoán sớm. Bác sỹ sẽ dựa trên thăm khám lâm sàng, làm xét nghiệm và chẩn đoán tiền sử bệnh tật của trẻ để đánh giá và chẩn đoán bệnh.
3. CHẨN ĐOÁN
Bác sỹ có thể chụp Xquang đường tiêu hóa từ thực quản, dạ dày, tá tràng
Bác sỹ cũng có thể thực hiện nội soi dạ dày nếu nghi ngờ có loét dạ dày. Thủ thuật này thực hiện đối với trẻ em sẽ được gây mê và sử dụng ống nội soi nhỏ qua họng xuống dạ dày và tá tràng. Việc nội soi là quan trọng để giúp bác sỹ có thể theo dõi tình trạng tổn thương từ thực quản, dạ dày và tá tràng để xem có viêm, loét hay dị ứng không. Ngoài ra, trong quá trình nội soi, bác sỹ có thể lấy một mẩu sinh thiết tế bào để thực hiện kiểm tra nhiễm khuẩn Hp ở trẻ. Bác sỹ cũng có thể thực hiện thăm dò pH để đo lường lượng acid ở khu vực thực quản đối với trường hợp trẻ bị trào ngược.
Nếu có dấu hiệu viêm, bác sỹ sẽ kiểm tra vi khuẩn Hp. Thử nghiệm này là quan trọng vì điều trị loét dạ dày tá tràng bắt buộc phải tiêu diệt vi khuẩn Hp nếu có vi khuẩn Hp.
Chẩn đoán nhiễm vi khuẩn Hp có thể thông qua :
- Kiểm tra mẫu sinh thiết tế bào
- Test phân
- Test hơi thở ( không sử dụng test hơi thở có C14 cho trẻ dưới 6 tuổi do có hoạt tính phóng xạ cao hơn C13)
- Test máu ( dễ tiến hành, nhưng thường cho kết quả dương tính giả vì kháng thể chống Hp vẫn tồn tại trong máu một thời gian dài sau khi đã tiệt trừ được vi khuẩn Hp
4. ĐIỀU TRỊ
Tin tốt lành là hầu hết những trường hợp loét dạ dày tá tràng do vi khuẩn Hp đều có thể chữa khỏi bằng phác đồ diệt Hp bao gồm 2 kháng sinh kết hợp với 1 thuốc ức chế acid dạ dày. Các loại kháng sinh được cho sử dụng trong vòng từ 7-15 ngày còn thuốc ức chế acid dạ dày thì được sử dụng lâu hơn ( 2 tuần tới 1 tháng). Vết loét có thể lành sau 8 tuần điều trị nhưng hiện tượng đau thì giảm sau từ vài ngày đến một tuần.
Để chắc chắn là phác đồ điều trị thành công, các bác sỹ có thể yêu cầu làm kiểm tra phân để xác định xem vi khuẩn Hp đã bị tiêu diệt hoàn toàn chưa. Nếu triệu chứng nặng lên, các bác sỹ có thể thêm nội soi trong vòng 6-12 tháng để kiểm tra lại tình trạng viêm nhiễm và vi khuẩn Hp.
Tương tự như vậy, nếu các vết loét dạ dày tá tràng gây ra bởi thuốc thì hiếm khi phải phẫu thuật và thường chỉ cải thiện bằng cách sử dụng thuốc kháng acid dạ dày cùng với việc ngưng sử dụng thuốc NSAIDS. Không cần sử dụng kháng sinh trong trường hợp này.
5. CHĂM SÓC
Nếu trẻ bị chẩn đoán loét dạ dày tá tràng có vi khuẩn Hp, bạn cần phải chắc chắn rằng trẻ sử dụng đúng, đủ thuốc kháng sinh theo phác đồ bác sỹ kê. Ngay cả nếu triệu chứng của trẻ đã hết, nhiễm khuẩn Hp có thể vẫn còn, do đó bạn vẫn cần sử dụng đầy đủ phác đồ cho tới khi hết thuốc và được bác sỹ xác nhận là phác đồ điều trị thành công.
Khoa Tiêu hóa