1. Bệnh
Schönlein–Henoch (HSP) là
gì?
- Đây là một dạng
viêm mạch máu
nhỏ do hệ miễn dịch phản ứng quá mức, khiến kháng thể IgA lắng đọng
trong thành mạch và gây viêm. Khi mạch máu bị viêm, chúng trở
nên dễ rò rỉ, từ đó xuất hiện các biểu hiện đặc trưng của bệnh: ban xuất huyết dạng chấm, nốt;
đau bụng
kèm nôn ói; đau
hoặc sưng các khớp; và nghiêm trọng hơn là tổn thương thận.
2. Nguyên
nhân từ đâu mà ra?
Đến nay, nguyên nhân chính
xác chưa hoàn toàn rõ. Tuy nhiên, nhiều yếu tố có thể kích hoạt:
- Nhiễm vi khuẩn hoặc vi rút:
liên cầu tan huyết nhóm β, tụ cầu vàng, virus
cúm, virus Epstein-Barr, adenovirus, parvovirus và mycoplasma đều được báo cáo là tác
nhân kích hoạt cho Schönlein–Henoch
- Thời tiết lạnh: bệnh phổ biến nhất vào mùa đông
và mùa xuân
- Dị ứng thực phẩm hoặc thuốc
(hiếm hơn)
3. Triệu
chứng cha mẹ dễ nhận biết nhất
Bệnh HSP thường
bắt đầu bằng ban xuất huyết – những nốt đỏ hoặc tím nhỏ
xuất hiện ở cẳng chân, bàn chân, đôi khi lan lên
cẳng tay,
mông, mặt hoặc vành tai. Các nốt này không mất đi khi ấn
và thường xuất hiện đối xứng hai bên.
- Khoảng 3/4 trẻ có đau hoặc sưng khớp, thường
ở gối và cổ chân; trẻ đi lại khó nhưng khớp sẽ tự hồi phục. Hơn một nửa trẻ đau bụng, có thể nôn, tiểu ra máu và
hiếm khi bị lồng ruột – cần cấp
cứu ngay.
- Bệnh cũng có thể ảnh hưởng đến thận, gây tiểu đỏ hoặc
tiểu bọt; nhiều trường hợp chỉ phát hiện qua xét nghiệm, nên theo dõi nước tiểu
là rất quan trọng.
- Một số triệu chứng hiếm gặp
như sưng bìu, sưng mí mắt hoặc tay,
và rất hiếm khi có biểu hiện nặng như ho ra máu hay co giật. Bệnh thường kéo
dài 3–4 tuần và 1/3 trẻ có thể tái phát.
4. Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay lập tức?
- Ban xuất huyết lan nhanh hoặc tái phát nhiều lần
- Trẻ đau bụng, nôn liên tục,
ói ra máu hoặc đi ngoài phân đen
- Trẻ tiểu ít, tiểu đau, hoặc
nước tiểu đổi màu
- Sốt cao kéo dài
- Trẻ lờ đờ, mệt nhiều ...
5. Chẩn đoán như thế nào?
Để chẩn đoán
HSP, bác sĩ dựa vào lâm
sàng và xét nghiệm. Tiêu chuẩn quan trọng nhất là ban xuất huyết sẩn (nổi gồ trên
da), kèm ít nhất một
trong bốn dấu hiệu sau:
- Đau bụng lan tỏa
- Viêm khớp hoặc đau khớp, thường
ở gối và cổ chân
- Tổn thương thận, thể hiện qua
tiểu máu hoặc tiểu đạm
- Sinh thiết ở bất cứ cơ quan
nào, cho thấy lắng đọng
IgA
Ngoài thăm khám
lâm sàng, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng để chẩn đoán phân biệt
với các nguyên nhân xuất huyết khác và theo dõi mức độ tổn thương cơ quan.
6. Điều trị
ra sao?
Hầu hết trẻ chỉ
cần:
- Thuốc giảm
đau- chống viêm nhẹ (Paracetamol, Ibuprofen)
- Nghỉ ngơi, uống
đủ nước, nâng cao chân/tay khi sưng
- Khi triệu chứng
nặng hơn (đau bụng nhiều, sưng nhiều, nôn ói,…) bác sĩ có thể dùng:
- Corticosteroid
để giảm viêm nhanh
- Thuốc ức chế
miễn dịch nếu bệnh nặng hoặc có tổn thương thận
7. Cha mẹ có
thể phòng ngừa HSP không?
Dù không thể
phòng ngừa hoàn toàn, phụ huynh có thể giảm nguy cơ bùng phát bằng cách:
- Điều trị tốt
các bệnh viêm đường hô hấp
- Tránh lạm dụng
kháng sinh và thuốc giảm đau
- Giữ ấm cơ thể
khi trời lạnh
- Theo dõi trẻ kỹ
sau các đợt sốt hoặc nhiễm trùng
8. Lời khuyên từ bác sĩ:
HSP thường có diễn biến nhẹ và tự khỏi, nhưng
không nên chủ quan.
Việc quan sát
kỹ các triệu chứng như ban xuất huyết, đau bụng, sưng khớp và đặc
biệt là theo dõi
nước tiểu sẽ giúp phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường. Khi
cần, đưa trẻ đi khám
chuyên khoa kịp thời sẽ giúp phòng ngừa biến chứng và đảm bảo
trẻ hồi phục an toàn.
Khi trẻ có bất kỳ biểu hiện nào, hãy đưa trẻ
tới Bệnh viện Nhi Hải Phòng với đội ngũ Y- Bác sỹ giàu kinh nghiệm và chuyên
môn cao để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.