Táo bón ở trẻ em. Các triệu chứng, nguyên nhân và phòng ngừa

Đại cương

Táo bón là tình trạng đi tiêu không thường xuyên ( < 3 lần/tuần) hoặc đi tiêu đau, khó khăn do phân khô, cứng, có thể gây khó chịu và căng thẳng cho bệnh nhi và gia đình.

Táo bón kéo dài thường hay gặp ở trẻ em, chiếm khoảng 5% nguyên nhân trẻ đến khám tại phòng khám. Trẻ táo bón kéo dài không những gặp khó khăn khi đi tiêu mà còn ảnh hưởng đến giấc ngủ và gây suy dinh dưỡng cho trẻ. Bên cạnh đó, sinh hoạt cha mẹ và gia đình cũng bị ảnh hưởng do trẻ khó chịu, nín nhịn đi tiêu, khóc do sợ đi tiêu.

Các nguyên nhân phổ biến bao gồm tập đi vệ sinh sớm và thay đổi chế độ ăn uống. May mắn thay, hầu hết các trường hợp táo bón ở trẻ em chỉ là táo bón chức năng.

Khuyến khích con bạn thực hiện những thay đổi đơn giản trong chế độ ăn uống - chẳng hạn như ăn nhiều trái cây và rau quả giàu chất xơ và uống nhiều nước hơn - có thể giúp giảm bớt tình trạng táo bón. Có thể điều trị táo bón của trẻ bằng thuốc nhuận tràng nếu bác sĩ của con bạn chấp thuận.

Các triệu chứng

Các dấu hiệu và triệu chứng của táo bón ở trẻ em có thể bao gồm:

• Đi tiêu ít hơn ba lần một tuần.
• Đi tiêu khó, khô và khó đi ngoài.
• Đau khi đi tiêu.
• Đau bụng.
• Dấu vết của phân lỏng hoặc nhão trong quần lót của con bạn (ỉa đùn)- một dấu hiệu cho thấy phân bị đọng lại trong trực tràng.
• Máu trên bề mặt phân cứng.
• Nếu con bạn lo sợ việc đi cầu sẽ bị đau, trẻ có thể cố gắng nín nhịn. Bạn có thể nhận thấy con mình bắt chéo chân, bấu chặt mông, vặn mình hoặc quay mặt khi cố gắng giữ phân.

Khi nào đến gặp bác sĩ

Táo bón ở trẻ em thường không nghiêm trọng. Tuy nhiên, táo bón mãn tính có thể dẫn đến các biến chứng hoặc báo hiệu một tình trạng bệnh tiềm ẩn. Đưa con bạn đến bác sĩ nếu tình trạng táo bón kéo dài hơn hai tuần hoặc kèm theo:

• Đưa trẻ đi ngay khi trẻ đau bụng dữ dội
• Sốt.
• Trẻ chán / giảm ăn.
• Trẻ đi tiêu phân có máu
• Chướng bụng
• Giảm cân
• Đau khi đi tiêu
• Trẻ đã bị nhiều đợt táo bón
• Một phần ruột sa ra ngoài hậu môn (sa trực tràng).
• Bạn cảm thấy bất an.

Nguyên nhân

Táo bón thường xảy ra nhất khi phân di chuyển quá chậm qua đường tiêu hóa, khiến phân trở nên cứng và khô.

Nhiều yếu tố có thể góp phần gây ra táo bón ở trẻ em, bao gồm:

• Nín nhịn đi tiêu. Con bạn có thể bỏ qua nhu cầu đi tiêu vì sợ đi vệ sinh hoặc không muốn nghỉ chơi. Một số trẻ em không chịu đi khi không phải là nhà của trẻ vì chúng không thoải mái khi sử dụng nhà vệ sinh công cộng, nhà trẻ, trường học.
• Đi tiêu đau đớn do phân cứng và lớn cũng có thể dẫn đến bế tắc. Nếu thấy đau khi đi tiêu, con bạn sẽ cố gắng tránh lặp lại cảm đau nay.
• Vấn đề đào tạo đi vệ sinh. Nếu bạn bắt đầu tập đi vệ sinh quá sớm, con bạn có thể nổi loạn và nín phân. Nếu việc tập đi vệ sinh trở thành “cuộc chiến của ý chí”, thì quyết định tự nguyện phớt lờ cảm giác muốn đi tiêu có thể nhanh chóng trở thành một thói quen vô tình khó thay đổi.
• Thay đổi trong chế độ ăn uống. Không đủ trái cây và rau giàu chất xơ hoặc chất lỏng trong chế độ ăn của trẻ có thể gây táo bón. Một trong những thời điểm phổ biến hơn khiến trẻ bị táo bón là khi chúng chuyển từ chế độ ăn toàn chất lỏng sang chế độ ăn bao gồm thức ăn đặc.
• Những thay đổi trong thói quen. Bất kỳ thay đổi nào trong thói quen của con bạn - chẳng hạn như đi du lịch, thời tiết nóng bức hoặc căng thẳng - có thể ảnh hưởng đến chức năng ruột. Trẻ em cũng có nhiều khả năng bị táo bón khi mới bắt đầu đi học.
• Thuốc men. Một số loại thuốc chống trầm cảm và nhiều loại thuốc khác có thể góp phần gây ra táo bón.
• Dị ứng sữa bò. Dị ứng với sữa bò hoặc tiêu thụ quá nhiều sản phẩm từ sữa (pho mát và sữa bò) đôi khi dẫn đến táo bón.
• Tiền sử gia đình: Những trẻ có người nhà từng bị táo bón sẽ dễ bị táo bón hơn. Điều này có thể là do các yếu tố di truyền hoặc môi trường được chia sẻ.
• Các bệnh lý: hiếm khi, táo bón ở trẻ em chỉ ra một dị dạng giải phẫu, một vấn đề về hệ thống chuyển hóa hoặc tiêu hóa hoặc một tình trạng tiềm ẩn khác.

Các yếu tố ảnh hưởng

Táo bón ở trẻ em có nhiều khả năng bị thúc đẩy bởi những trẻ:

• Ít vận động
• Không ăn đủ chất xơ
• Không uống đủ chất lỏng
• Dùng một số loại thuốc, bao gồm một số thuốc chống trầm cảm
• Có tình trạng bệnh lý ảnh hưởng đến hậu môn hoặc trực tràng
• Bị rối loạn thần kinh

Các biến chứng

Mặc dù táo bón ở trẻ em có thể gây khó chịu nhưng nó thường không nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu táo bón trở thành mãn tính, các biến chứng có thể bao gồm:

• Đau rát vùng da xung quanh hậu môn (viêm hậu môn)
• Sa trực tràng
• Nín nhịn phân
• Tránh đi tiêu vì đau, khiến phân bị tích tụ trong đại tràng và trực tràng, đi ngoài ra máu

Phòng ngừa

Để giúp ngăn ngừa táo bón ở trẻ em:

• Cho trẻ ăn thức ăn giàu chất xơ. Chế độ ăn giàu chất xơ có thể giúp cơ thể của trẻ hình thành phân mềm và khuôn. Cho trẻ ăn nhiều thức ăn giàu chất xơ hơn, chẳng hạn như trái cây, rau, đậu, ngũ cốc nguyên hạt và bánh mì. Nếu con bạn không quen với chế độ ăn nhiều chất xơ, hãy bắt đầu bằng cách chỉ bổ sung vài gam chất xơ mỗi ngày để ngăn ngừa đầy hơi và chướng bụng.
• Lượng chất xơ được khuyến nghị là 14 gam cho mỗi 1.000 calo trong chế độ ăn của trẻ.
• Đối với trẻ nhỏ, điều này có nghĩa là tiêu thụ khoảng 20 gam chất xơ mỗi ngày. Đối với trẻ gái là 29 gram một ngày, với trẻ nam là 38 gram mỗi ngày.
• Khuyến khích con bạn uống nhiều nước. Nước thường là tốt nhất.
• Thúc đẩy hoạt động thể chất. Hoạt động thể chất thường xuyên giúp kích thích chức năng ruột bình thường.
• Tạo thói quen đi vệ sinh. Thường xuyên dành thời gian sau bữa ăn cho trẻ đi vệ sinh. Thật tốt nếu cung cấp một bệ để chân để con bạn có thể thoải mái khi ngồi trên bồn cầu và có đủ lực để tống phân ra ngoài.
• Nhắc con bạn chú ý cảm giác buồn đi tiêu. Một số trẻ em mải chơi đến mức bỏ qua nhu cầu đi tiêu. Nếu sự chậm trễ như vậy xảy ra thường xuyên, chúng có thể góp phần gây ra táo bón.
• Hãy ủng hộ. Khen thưởng những nỗ lực của con bạn chứ không phải kết quả. Cho trẻ những phần thưởng nhỏ khi cố gắng đi tiêu. Phần thưởng có thể có bao gồm nhãn dán hoặc một cuốn sách hoặc trò chơi đặc biệt chỉ khả dụng sau (hoặc có thể trong) giờ đi vệ sinh. Và đừng trừng phạt một đứa trẻ làm bẩn quần lót của mình.

Xem xét các loại thuốc. Nếu con bạn đang dùng thuốc gây táo bón, hãy hỏi bác sĩ về các lựa chọn khác.

Khoa Tiêu hóa