Có rất nhiều nguyên nhân gây ngộ độc ở trẻ em. Những nguyên nhân phổ biến có thể kể đến là do sự vô ý của người lớn, ngộ độc không cố ý, ngộ độc do tự tự, ngộ độc do thầy thuốc gây ra.
1. Nguyên nhân
- Do sự vô ý của người lớn: Các bà mẹ theo thói quen tự đi mua thuốc điều trị hoặc nghe theo lời mách bảo của những người xung quanh, dẫn tới tình trạng lạm dụng thuốc hay dùng không đúng thuốc, không đúng liều hoặc đúng thuốc nhưng dùng quá liều mà không biết rằng thuốc có chống chỉ định với trẻ.
- Ngộ độc không cố ý: Ngộ độc xảy ra do trẻ tự ăn, uống thuốc, thực phẩm do cha mẹ, ông bà bảo quản thuốc không tốt.
- Ngộ độc do tự tử: Thường xảy ra ở tuổi tiền dậy thì do bị stress.
- Ngộ độc do bác sĩ gây ra: Một số trường hợp bị ngộ độc có thể do chỉ định sử dụng thuốc, liều lượng, đường dùng, phối hợp thuốc chưa hợp lý.
2. Triệu chứng
Các loại ngộ độc thường gặp là ngộ độc thuốc và ngộ độc thực phẩm với một số biểu hiện như sau:
Về tiêu hóa: Đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy.
Về hô hấp: Ho, thở nhanh, khó thở.
Về thần kinh:, Run tay chân, run giật cơ, co giật, yếu cơ sau đó là liệt cơ, nặng hơn có thể liệt cơ hô hấp, rối loạn nhịp tim và bệnh nhân đi vàohôn mê.
Dấu hiệu tăng tiết: Dịch tiêu hóa, mồ hôi, nước bọt, đồng tử giãn (hoặc đồng tử co)
Khi có các dấu hiệu trên thì các cha mẹ nghi ngờ trẻ bị ngộ độc cần có hướng xử trí nhanh nhất để hạn chế các di chứng về sau.(Cố gắng tìm được chất gây ngộ độc càng tốt để có hướng xử trí)
3. Xử trí
Nên gọi cấp cứu hoặc nhanh chóng vận chuyển BN đến cơ sở y tế gần nhất.
Gây nôn cho trẻ, cần khích thích cho trẻ càng nôn nhiều càng tốt để tống hết thức ăn, thuốc ngộ độc ra ngoài, và có thể kích thích bằng cách ngoáy họng, hoặc cho uống nước muối loãng, nước muối loãng pha 2 muỗng canh muối trong 1 cái ly. Không áp dụng cho chất gây ngộ độc là axit, kiềm, xăng dầu.
Rửa dạ dày bằng nước muối sinh lý ấm và cho bơm than hoạt để hấp thu chất độc.
Theo dõi tình trạng mất nước của trẻ do nôn, tiêu chảy để đảm bảo bù nước cho đầy đủ.
Trẻ uống được thì cho trẻ uống dung dịch Oresol theo nhu cầu để đảm bảo cân bằng nước và điện giải.
Ngưng sử dụng thức ăn, các thuốc nghi ngờ gây ngộ độc, giữ lại toàn bộ thức ăn thừa, phân, chất nôn, thuốc đã dùng để đi xét nghiệm.
Tắm, gội bằng xà phòng, nước sạch nếu nhiễm độc qua da, niêm mạc.
Xử trí các triệu chứng. Nếu co giật dùng an thần, hỗ trợ hô hấp khi thở oxy không hiệu quả, lọc máu loại bỏ độc tố……
4. Phòng ngừa
4.1. Ngộ độc thuốc
Không tự ý mua thuốc cho con uống, mà phải theo kê đơn của bác sĩ mỗi lần khám.
Thuốc nên được bảo quản cẩn thận trong lọ kín, có nhãn ghi tên thuốc, hạn sử dụng rõ ràng.
Để thuốc ngoài tầm tay với của trẻ, tốt nhất là để thuốc trong tủ có khóa an toàn.
Định kỳ xem thuốc để loại bỏ thuốc quá hạn dùng, thuốc bị hỏng.
Các bà mẹ đang cho con bú khi dùng thuốc phải có sự tư vấn của bác sĩ vì có một số thuốc có thể truyền qua sữa mẹ gây ngộ độc cho trẻ.
Dùng thuốc và theo sự hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ hay trên tờ hướng dẫn sử dụng thuốc
4.2. Ngộ độc thực phẩm
Rửa tay sạch với xà phòng trước khi sử dụng đồ ăn uống.
Bảo quản các loại thực phẩm khác trong tủ lạnh nếu chưa cần dùng đến.
Nấu thức ăn chín với nhiệt độ thích hợp và lưu trữ trong hộp sạch.
Không sử dụng lại đồ ăn cũ có dấu hiệu bị hỏng. Phải kiểm tra kĩ thời hạn sử dụng của thực phẩm trước khi sử dụng.
Hình ảnh: 3 bệnh nhân ngộ độc nước Warrior vào khoa HSCC với các triệu chứng đau đầu, chóng mặt, khó thở, buồn nôn, nôn, đau bụng và tiêu chảy. Đã được xử trí rửa dạ dày, bù nước và điện giải, điều trị các triệu chứng. Sau 2 ngày bệnh nhân ổn định hơn.
Khoa Hồi sức cấp cứu