Vào lúc 23h ngày 21 tháng 6 năm 2020, Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng tiếp nhận bệnh nhân Ngô Phúc Thịnh 55 tháng với chẩn đoán Ngộ độc thuốc diệt chuột loại Brodifacoum giờ thứ 5.
Bệnh nhân tự ăn thuốc diệt chuột do gia đình sơ ý để trong tầm tay của bệnh nhân, sau ăn được gia đình phát hiện ngày và gây nôn, súc miệng và đưa ngay đến Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Bảo – Hải Phòng. Tại đây bệnh nhân được xử trí rửa dạ dày, bơm than hoạt, truyền dịch và dùng thuốc lợi tiểu và chuyển đến Bệnh viện trẻ em Hải Phòng.
Tại Bệnh viện Tre em Hải Phòng, trẻ nhập viện trong tình trạng tỉnh táo, tiếp xúc tốt, không sốt, không nôn, không co giật, không xuất huyết trên da và niêm mạc, tim mạch và cách cơ quan khác chưa có biểu hiện bệnh lí. Bệnh nhân được làm thêm xét nghiệm đánh giá chức năng đông máu, chức năng gan thận để tiếp tục theo dõi diễn biến bệnh.
Nhiều năm trở lại đây, Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng tiếp nhận nhiều bệnh nhân ngộ độc thuốc diệt chuột do nhiều nguyên nhân khác nhau như ăn nhầm vì tưởng là thức ăn được, ăn thức ăn gia cầm có ăn thuốc diệt chuột, do tự tử hay do đầu độc…
Thuốc diệt chuột được ghi nhận trên các ca bệnh này thường rơi vào 2 nhóm: thuốc diệt chuột Trung Quốc và thuốc diệt chuột thuộc nhóm chống đông máu.
Thuốc diệt chuột Trung Quốc thường bào chế dưới dạng hạt gạo hồng hoặc ống nước, gây triệu trứng lâm sàng sớm sau khi ăn 10 phút đến 20 giờ:
- Tiêu hoá: là triệu chứng thường xuất hiện sớm nhất:
+ Buồn nôn hoặc nôn
+ Đau bụng, ỉa chảy
- Thần kinh – cơ
+ Lo lắng, kích động, cứng cơ, co giật, hôn mê
+ Cơn co giật toàn thân, mức độ co giật từ một vài cơn đến co giật liên tục (kiểu trạng thái động kinh). Mức độ co giật phụ thuộc vào bệnh nhân uống nhiều hay ít, lúc đói hay no, có nôn ra hay không. Co giật nhiều gây ngạt thở, sặc phổi. Ngoài cơn co giật bệnh nhân vẫn tăng phản xạ gân xương và trương lực cơ.
+ Rối loạn ý thức các mức độ, từ lẫn lộn đến hôn mê sâu
+ Biến chứng muộn: viêm đa dây thần kinh, yếu cơ, run rẩy, thoái hoá tiểu não.
- Hô hấp
+ Suy hô hấp cấp do co giật giật liên tục, sặc phổi, nhiễm trùng phổi.
+ Phù phổi cấp do suy tim cấp hoặc suy hô hấp cấp tiến triển ARDS do tổn thương phổi.
- Tim mạch:
+ Nhịp xoang nhanh là thường gặp nhất
+ Tụt huyết áp do rối loạn nhịp, viêm cơ tim hay gặp ở loại ống nước không màu.
+ Trên điện tim có thể thấy bloc nhĩ thất, ngoại tâm thu thất, nhịp nhanh thất, rung thất, xoắn đỉnh, vô tâm thu. Các loại rối loạn nhịp tim có thể xuất hiện nhanh, đột ngột. Khi đã có rung thất sốc điện thường không có kết quả, bệnh nhân tử vong rất nhanh. Thay đổi sóng T và ST thường không đặc hiệu. Thời gian QTc dài, thường liên quan tới hạ calci máu.
- Thận:
+ Lúc đầu thường đái ít do giảm huyết áp, thiếu dịch.
+ Nước tiểu thường sẫm màu do tiêu cơ vân cấp giải phóng nhiều myoglobin. Tiêu cơ vân nhiều sẽ dẫn tới suy thận cấp nếu bệnh nhân không được phát hiện và điều trị tích cực.
- Các triệu chứng khác:
+ Thường sốt nhẹ 37o5 C- 38o C
+ Dấu hiệu hạ calci máu trên lâm sàng: co cứng cơ, dấu hiệu Chvostek và Trousseau, co cứng chân kiểu bàn đạp.
Thuốc diệt chuột thuộc nhóm chống đông máu (Wafarin, brodifacoum, bromodilone, courmatetralyl, dlfenacoum) gây ra tình tình trạng rối loạn đông máu, hậu quả là xuất huyết nội tạng gây tử vong. Triệu chứng lâm sàng Nổi bật là tình trạng xuất huyết biểu hiện sau 2 -3 ngày trở đi. Từ 1-2 ngày đầu bệnh nhân không có triệu chứng lâm sàng.
Xuất huyết ở các mức độ khác nhau: chảy máu chân răng, chảy máu cam, chảy máu dưới kết mạc mắt, chảy máu não, tụ máu trong cơ.
Rối loạn đông máu gây chảy máu xuất hiện sớm nhất sau 8 -12 giờ nhưng thông thường sau 2 - 3 ngày.
Các triệu chứng khác có thể gặp: ý thức lơ mơ, đau đầu, rối loạn điều hòa vận động, đau bụng, buồn nôn. Nặng hơn có thể gặp tiêu cơ vân, suy hô hấp, co giật, hôn mê...
Ngộ độc thuốc diệt chuột là ngộ độc nặng, diễn biến lâm sàng đa dạng, gây hậu quả nặng nề. Do vậy, các cha mẹ cần quản lí cẩn thận thuốc diệt chuột, không để trong tầm tay trẻ em và khi đã có biểu hiện hoặc nghi ngờ ăn thì cần đến bệnh viện ngay.
Phòng Kế hoạch Tổng hợp - Nguyễn Thị Ngọc Yến